Sztuka pisania dramatow, przez Josepha Hartmanna opisana.

Sztuka pisania dramatow trudna jest i wielkiego talentu wymaga. Sam jednakoz
talent nie wystarcza, wiedze gruntowna o metodzie posiasc trzeba, ja tedy
przedstawic bede sie staral.

Dramatow gatunki dwa najwazniejsze wyrozniamy, tak tragedyje i komedyje mamy. 
Z tych tragedyja wyzsza sztuka jest, na dwory krolewskie przeznaczona i 
nauka sztuki jej pisania poza mozliwosci moje wykracza. To tylko wiedziec
trzeba, iz tragedyja smutna byc musi i o rzeczach waznych traktowac.
Komedyja wszelakoz, dla wszystkich stanow przeznaczona, o wszelkich tematach
prawic moze. Po to tez jest, by rozweselac, nie zas smucic. Te zadko na
dworach ujrzec mozna, w teatrach wedrownych raczej. Jej tez metode tworzenia
przedstawic sprobuje.
Komedyja zabawie sluzy, smiech przeto nie placz ludzki ma wzbudzac. Czynic to
na wiele sposobow moze. I tak dialogami dowcipnymi postacie publicznosc
rozbawiac moga. Inszym sposobem sytuacje zabawne wywolywane na scenie sa,
lub postacie nieodpowiednio do pozycji swojej sie zachowujace. Z tych autor
najlepszy sobie wybrac musi i glownym w dziele swoim uczynic, o innych
wszelakoz nie zapominajac.
Komedyja na krotkie sceny sie dzieli. Kazda z takich w rekopisie dokladnie
opiana byc musi, tak by aktorzy dokladnie powinnosc swa znali, takoz by
wystroj sceny odpowiedni zrobic bylo mozna. Sceny oddzielone w sposob
dowolny byc moga, byle czytelnosc pisma calego zachowac. Komedyj na akty nie
dzielimy, niezbyt dlugie byc wiec musza, publicznosc by z teatru nie
uciekala. Dluzsze sztuki na czesci podzielic mozna, byle by kazda z nich
wlasna fabule miala i osobnym dzielem byla, ktore by zrozumiec inszych
czesci znac nie bylo trzeba.
Gotowe sztuki w bibliotekach publicznych umieszczac mozna. Te znajacych
sprawe maja, ktorzy, gdy sztuke godna uznaja, o jej wystawienie zadbaja,
wieczna autorowi slawe zapewniajac.